Oprowadzanie psychoanalityczno-filozoficzne po wystawie CRASH

Tematem przewodnim oprowadzania będzie zagadnienie „przeciążenia” w perspektywie psychoanalityczno-filozoficznej. Przeciążenie, rozumiane jako doświadczenie dezintegracji „Ja” pod naporem nadmiarowej ekscytacji, odsłania paradoksalne właściwości ludzkiego pragnienia. Niemożliwość pełnego zaspokojenia popycha nas do poszukiwania stanów potencjalnie traumatycznych i nieznośnych, które zarazem jawią się jako obietnica najwyższej rozkoszy. 

W filmie Davida Cronenberga Crash, do którego nawiązuje tytuł wystawy, blizny na ciele bohaterów – świadectwa przebytych wypadków samochodowych  – funkcjonują dla ich nosicieli jako dowody zaawansowania w transgresyjnej praktyce. Intencjonalnie doprowadzając do stłuczek, doświadczają oni zatracenia w ekscytacji, której subiektywna wartość przewyższa dla nich najwyższą z powszechnie uznawanych wartości, jaką jest samo życie. Odpinając pasy bezpieczeństwa, otwierają się jednocześnie na możliwość orgazmu i śmierci, które zlewają się w jedno, jak we francuskim określeniu la petite mort (dosłownie: mała śmierć), oznaczającym krótkotrwałą utratę świadomości lub orgazm. 

Podczas oprowadzania prezentowane na wystawie prace zestawione zostaną z myślą takich autorów jak Sigmund Freud, Georges Bataille, czy Marquis de Sade, którzy zgłębiając mroczne aspekty człowieczeństwa doszli do wniosku, że dążenie do różnych form przeciążenia nie jest aberracją, której można całkowicie się wyzbyć, nie zatracając jednocześnie czegoś istotnego. Pozwalając sobie na odrobinę szaleństwa, zastanowimy się, czy w sztuce, seksie, śmierci i wypadkach samochodowych, można poszukiwać wspólnego mianownika.

Miłosz Wujek 

psychoterapeuta psychoanalityczny, absolwent Szkoły Doktorskiej Nauk Społecznych Uniwersytetu Jagiellońskiego oraz studiów podyplomowych z seksuologii klinicznej na SWPS w Warszawie. Jego doktorat poświęcony był historii freudowskiej teorii seksualności – tematowi, który do dziś pozostaje w centrum jego naukowych zainteresowań. Fascynują go historia idei, filozofia człowieka i etyka psychoterapii. Publikował m.in. w The International Journal of Psychoanalysis oraz Theory & Psychology. 

Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego
pochodzących z Funduszu Promocji Kultury oraz Miasta Tarnowa