Magdalena Miłoś - Hymn o miłości (III)

Obrazy z fauną i florą powstałe w latach 2021–2025 inspirowane są totalnym pokazem arrasów Wszystkie arrasy króla. Powroty 2021-1961-1921, prezentowanym na Zamku Królewskim na Wawelu.

Dogłębne przeżycie wystawy przez artystkę, piękno form, koloru i materii, bogactwo fauny i flory oraz moment iskry zapalnej: jeden arras prezentowany odwrociem, odsłaniający plątaninę kolorowych nici, z zatartymi śladami rysunku – to wszystko stało się początkiem malarskiej przygody, rozstrzygnięć płaszczyzny z budowaniem napięć między abstrakcyjnym a przedstawiającym.

Wawelskie arrasy są dla Magdaleny Miłoś symbolem sztuki i cywilizacji europejskiej, a obrazy nimi inspirowane są spotkaniem przeszłości ze współczesnością. Czym była przyroda i świat dla ludzi czasów Renesansu, a czym jest obecnie dla nas? W tym pytaniu zawarta jest refleksja o ludzkiej kondycji.

Tytuł cyklu Hymn o miłości pochodzi z 1. Listu do Koryntian, biblijnej pieśni pochwalnej apostoła Pawła, ale odnosi do uniwersalnych uczuć i idei.

Artystka pracuje podobnie jak w dawnych manufakturach – powielając na kolejnych obrazach ulubione motywy roślinne i układy zwierzęce. Interesują ją wieloznaczność i wielowarstwowość, metafory, archetypy i symbole.

Malarka mieszka obok lasu i rzeki. Przez łąkę obok jej domu codziennie przechodzą sarny, jelenie, zające. Okoliczne ptaki wiją gniazda. Artystka godzinami obserwuje i kontempluje przyrodę, bezkonkurencyjną w swoim żywiołowym, oszałamiającym pięknie, porządku i swojej płodności.

Przyroda, pośród której artystka mieszka i tworzy, stała się dla niej miejscem obserwacji i fascynacji. Fauna i flora z arrasów mają swój pierwowzór w naturze. Nieustanne procesy obumierania i rodzenia się na obumarłym, niezmienne prawa przyrody, cykl życia trwający od początku czasu stanowią wartość uniwersalną i niosą nadzieję.

Bolesną refleksją było dostrzeżenie w motywach arrasów prawdy o tym, że życie jest nieustanną walką. Układy atakujących i martwych zwierząt zobaczone na arrasach przybrały w obrazach artystki formę zakamuflowanego przekazu o współczesnych okrutnych aktach wojennych i przemocowych.

HYMN O MIŁOŚCI (III) to kolejna prezentacja cyklu. Pierwsza pokazana była w Biurze Wystaw Artystycznych w Tarnowie, druga w Sali Senatorskiej Zamku Królewskiego na Wawelu. Trzecia,

przygotowana dla Lusławic, wymyślona została według koncepcji ogrodu. Duża, jasna przestrzeń z wielkoformatowymi obrazami z fauną i florą inspirowanymi wawelskimi arrasami zderzona jest z mniejszą, ciemną przestrzenią Vanitas z obiektami malarskimi inspirowanymi portretami trumiennymi.

Wystawa HYMN O MIŁOŚCI (III) w Europejskim Centrum Muzyki Krzysztofa Pendereckiego w Lusławicach ma szczególne daty: otwarcie 23 listopada – dzień narodzin Krzysztofa Pendereckiego, zakończenie 29 marca – dzień śmierci kompozytora. Od jesiennego zasypiania przyrody po wiosenne ożywienie. Kompozytor rodzi się, gdy przyroda obumiera, a umiera, gdy nadchodzi wiosna – jakby rodził się dla zasilenia, podtrzymania kreacji i umierał dla zasilenia nowego życia. Okres trwania wystawy od jesieni do wiosny jest symboliczną klamrą życia i twórczości artysty.

Rodzenie się na obumarłym, nieustanne powstawanie nowego – obok twórczości kompozytora kreacja i cykl życia mają dosłowny wyraz w sprowadzanych przez niego z całego świata drzewach. Arboretum Krzysztofa Pendereckiego jest globalnym, międzygatunkowym połączeniem fauny i flory. Tak jak w wawelskich arrasach odbywa się renesansowy „teatr natury”, tak w ogrodzie dendrologicznym przyroda niezmiennie kreuje cykliczny fenomen życia.

Drzewa są środowiskiem dla kolejnych ekosystemów i mieszkających tam zwierząt. Korony drzew to bezpieczne miejsce dla gniazd ptaków, ochrona przed deszczem i śniegiem oraz punkt startowy do wzbijania się do lotu.

Transformacje przyrody, widoczne w cyklicznych zmianach pór roku, są nie tylko odmierzaniem czasu, miejscem śmierci i narodzin, ale również doznaniem estetycznym, bodźcem inspirującym twórczość. Metamorfozy natury w nieustannym procesie zmian łączy ciągłe poruszenie, ruch, dynamika i wibracja materii.

Do powstania obrazu konieczna jest cisza. W ciszy widzę głęboko. Kolor ma dźwięk. Słyszę kolor – mówi malarka, a światło na jej obrazy sączy się przez szyby wyklejone nutami napisanymi przez Krzysztofa Pendereckiego.

Krzysztof Penderecki powiedział: Drzewa są jak akordy, a kwiaty jak ornamenty.

Ornamenty w obrazach to powtarzalne, cykliczne elementy kompozycyjne nawiązujące do zdobień w werdiurach i arrasach. Tworzą ramy, pewną celowo stosowaną konwencję. Kompozytor był przekonany, że niezależnie od trwałości jego muzycznego dzieła jego drzewa przetrwają. Oddał tym apoteozę przyrody.

Kwiaty są czułością natury, jedyną formą życia daną wyłącznie dla piękna. Kwiaty w każdej formie i na każdym etapie: pąka, rozkwitu i zasuszania, nie tracą nic ze swojego bytu, lecz intensyfikują i sublimują piękno – mówi Magdalena Miłoś.

Wystawę uzupełniają bukiety czterech pór roku, zrodzone z inspiracji otaczającą Centrum przyrodą, która dopełnia jego wyjątkowość. Do ich stworzenia kuratorka i artystka zaprosiły florystkę Urszulę Pacanowską. Trzy bukiety zobaczymy w budynku Centrum. Czwarty stoi na werandzie Dworu – tam, gdzie Krzysztof Penderecki pił poranną kawę, patrząc na drzewa i komponując.

Współczesne obrazy o przyrodzie, zakorzenione w sztuce europejskiej, są afirmacją życia i fenomenu twórczości.

kuratorka wystawy: Ewa Łączyńska-Widz (BWA Tarnów)